Modellen van 19 jaar die een crème voor een jeugdige huid aanprijzen, heel sterk herwerkte foto's van de sterren: het streven naar een aantrekkelijk uiterlijk en de schoonheidscultus zijn een echt maatschappelijk verschijnsel geworden, dat door druk van de media nog meer beklemtoont wordt. En dat vertaalt zich onder andere in een grotere populariteit van diverse esthetische ingrepen, zowel geneeskundige (zoals inspuitingen met botox of een ander middeltje om rimpels op te vullen, lasertoepassingen,...) als chirurgische waar anesthesie aan te pas komt.

Het maakt mensen mooier? Nou...!

Eerste vaststelling: esthetische chirurgie wekt geen grote belangstelling bij de consumenten! Een derde van hen heeft geen mening, nog een derde vindt dat een man of vrouw die zulke chirurgie ondergaan heeft, niet meer of minder aantrekkelijk is! En meer nog: een op de vier geïnterviewde personen vindt dat wie onder het esthetische mes gaat, er minder aantrekkelijk door wordt. Slechts een minderheid van de consumenten (11%) vindt dat vrouwen mooier zijn na de esthetische chirurgie. Dat percentage klimt naar 16% als het over de mannen gaat die dat pad bewandeld hebben...

Kortom, welke indicator ook gebruikt wordt, esthetische chirurgie is maar weinig geïntegreerd en nog ver verwijderd van een brede aanvaarding door de bevolking.

Esthetisch chirurgie blijkt zelfs een gevoelig onderwerp te zijn: 8 op de 10 mannen en bijna 9 op de 10 vrouwen zouden niet aanvaarden dat hun partner(in) een beroep zou doen op esthetische chirurgie. Slechts 5% van de vrouwen en 7% van de mannen hebben geen enkel probleem met het idee. Merk wel op dat enkel de jongere vrouwen, jonger dan 30, minder categoriek zijn.

Esthetische chirurgie aanvaarden voor zichzelf? Ook hier antwoordt de grote meerderheid negatief, maar we zien wel dat mannen zich gemakkelijker dan vrouwen kunnen indenken dat ze een puur esthetische operatie zouden laten uitvoeren. Meer dan één op de drie mannen (37%) antwoordt "ja" of "ja, misschien", tegenover nauwelijks één op de vier vrouwen (24%). Elke ingreep krijgt ook een hogere aanvaardingsscore van de mannen dan van de vrouwen.

Het OIVO stelt vast dat de leeftijd een grote rol speelt. Vrouwen van 40 à 64 jaar staan merkelijk positiever tegenover esthetische ingrepen.

Als we anderzijds mannen ondervragen over de waarschijnlijkheid van zulk een ingreep bij hun partnerin, valt het aanvaardingspercentage terug! Enkel een facelift wordt door de mannen aanvaard: 10% van de mannen zou dat voor hun partnerin aanvaarden. De leeftijdsgroep van 18 tot 29 jaar lijkt iets gevoeliger voor dat idee, en dat geldt zowel voor de mannen als voor de vrouwen. Anderzijds zijn borstimplantaten blijkbaar moeilijker te aanvaarden.

Nuttige tips

Aan de hand van deze enquête herinnert het OIVO de consumenten eraan dat esthetische chirurgie geen verbruiksgoed is zoals de andere, maar dat ze in de medische sfeer thuishoort. Zoals voor eender welke operatieve ingreep geldt, is ook esthetische chirurgie nooit helemaal zonder risico. De patiënt kan te maken krijgen met onverwachte nevenwerkingen of complicaties.

Onthoud dus de volgende tips:

• Aan elke ingreep moet een lang consultatiegesprek met de chirurg voorafgaan.
• Elke beetje ernstige chirurg zal de beweegredenen van de patiënt willen begrijpen en zal hem of haar inlichten over de aard van de ingreep, de risico's, de vereiste revalidatie, de duurzaamheid van de ingreep en de administratieve en financiële aspecten.
• De chirurg zal een bedenktijd van minstens 10 dagen laten tussen het eerste gesprek en de eventuele ingreep.
• In tegenstelling tot de herstellende geneeskunde wordt esthetische geneeskunde niet terugbetaald door de sociale zekerheid noch door aanvullende verzekeringen.

Sinds vorige zomer (wet van 6 juli 2011) geldt er een verbod voor reclame over de medisch-esthetische ingrepen. Daar horen ook de injecties tegen rimpels en laserbehandelingen bij. Onderzoeksresultaten mogen niet als persoonlijke informatie gebruikt worden, waarmee men heel duidelijk de foto's voor en na bedoelt.

Het OIVO dringt echter aan: de consument moet op andere domeinen nog beter beschermd worden! En we wachten nog altijd op een Europese norm!

• Er is op vandaag inderdaad geen enkele norm voor de instellingen die geen ziekenhuizen zijn en die esthetische chirurgie aanbieden. Er zijn centra die zich gewoonweg door buitenlandse instanties doen erkennen om die erkenning dan als argument te gebruiken om te zeggen dat ze aan veiligheidscriteria voldoen!
• Er moet ook beter vastgelegd worden wie zulke ingrepen mag uitvoeren. Plastische chirurgen zijn niet de enige die esthetische operaties mogen uitvoeren. Al wie een geneeskundediploma heeft, mag dat… Voor het publiek is het echter niet altijd gemakkelijk om na te gaan welke vaardigheden die niet-specialisten verworven hebben.

Daarom bevelen wij aan om met een erkende plastische chirurg in zee te gaan. De lijst van die specialisten is beschikbaar op de website Royal Belgian Society for Plastic Surgery. Nuttig om weten voor de controle is dat het RIZIV-nummer van een erkende plastische chirurg altijd op 210 eindigt.

Voor de schoonheidsbehandelingen die niet onder de chirurgische operaties vallen, zoals een lasertherapie tegen rimpels, maant het OIVO aan tot de grootst mogelijke voorzichtigheid en vraagt het om een strengere reglementering. De Federatie van Dermatologen pleit er trouwens voor dat het gebruik van laserapparaten onder medisch toezicht zou worden geplaatst. Het RIZIV-nummer van een erkende dermatoloog eindigt altijd op 550.

Medisch toerisme

Om te besluiten wijst het OIVO op de uitbreiding van het medisch toerisme. Er is een enorm aanbod van esthetische reizen tegen zeer competitieve prijzen. Verlies echter de volgende voorzorgen niet uit het oog:

• Het is van essentieel belang dat de patiënt vóór de operatie een consultatie heeft met de chirurg die de operatie zal uitvoeren, om zowel de verwachtingen als alle andere facetten van de ingreep te kunnen bespreken. Het is daarom onontbeerlijk dat de chirurg de taal van de patiënt begrijpt en een persoonlijk onderhoud met hem of haar heeft. Contacten via mail of het internet mogen dat essentieel gesprek niet komen vervangen. Net zoals elke andere operatie moet ook elke esthetische operatie trouwens voorafgegaan worden door een volledige anamnese en een grondig fysiek onderzoek.
• De organisators van esthetische reizen stellen voor om die preoperatieve consultatie op de dag net vóór de operatie te houden om op de reiskosten te besparen: dat moet te allen koste vermeden worden want de patiënt moet voldoende bedenktijd hebben om goed te beseffen wat de gevolgen kunnen zijn van de eventuele beslissing om zich te laten opereren.
• Tot slot ligt het grootste obstakel in de periode na de operatie, tijdens dewelke onverwachte nevenwerkingen of complicaties zich kunnen voordoen.

Volledige studie: Esthetische chirurgie.