In onze reeks zomerartikels over afvalpreventie volgt hierna de voorstelling van een evaluatiemethode voor een preventiecampagne die in de regio Charleroi door het ICDI werd gevoerd onder te titel 'Achats futés, déchets limités. Devenons des consom'acteurs'.

Een evaluatiemethode getest door het OIVO

Synthese van de studie

Zoals reeds uitgelegd in de reeks artikels die de voorbije zomer in De wakkere consument (nr. 182 op 15/7, nr. 183 op 30/7 en nr. 184 op 15/8/05) verschenen zijn, werden er de voorbije jaren meer acties rond afvalpreventie en ecoconsumptie gevoerd, zowel in het Waalse Gewest als in Brussel of in Vlaanderen. Maar over het algemeen ontbreekt elke evaluatie van die acties. Daarom stelt het OIVO een proefondervindelijke evaluatiemethode voor. Ze werd getest bij een bepaald deel van de bevolking van Farciennes, om het project van de ICDI rond preventie van huishoudelijk afval - in het kader van de campagne 'Achats futés, déchets limités. Devenons des consom'acteurs' (Slim kopen, minder afval. Laten we er als consumenten iets aan doen) - te evalueren.

De bevolking denkt vaak - onterecht - dat afval sorteren volstaat om hun hoeveelheid afval ingrijpend te kunnen doen afnemen. De echte preventieve ingrepen blijven in de minderheid bij een groot deel van de Waalse bevolking. De evaluatie van de campagne van de ICDI toont aan dat het gebruikte sensibilisatie-instrument - in dit geval een brochure verspreid door een netwerk van actieve partners - over het algemeen geleid heeft tot een betekenisvolle verandering van de percepties en van sommige gedragingen van de bevolking met betrekking tot afvalpreventie en ecoconsumptie.

De alchemie die voortvloeit uit het gelijktijdig communiceren van een voordeel op korte termijn (financiële besparing) en op lange termijn (milieubescherming) zijn vruchten lijkt af te werpen. Daar staat tegenover dat bepaalde boodschappen afwijken van de informatie die aan de consument gegeven wordt en ertoe leiden dat laatstgenoemde denkt dat het afval sorteren het te verkiezen instrument blijft voor het verminderen van de afvalberg. Om te besluiten heeft deze methodologie duidelijk ook beperkingen en zou ze nog verder uitgewerkt kunnen worden.

De methodologie

De methodologie wilde de volgende elementen evalueren:

• De gedragspatronen en houdingen van de gezinnen op het vlak van het beheer en de preventie van verpakkingsafval.
• De gedragswijzigingen naar aanleiding van een sensibilisatieactie.
• De impact van een brochure 'Devenons des consom'acteurs'.
• Of de tips in die brochure een aanzet zijn geweest tot bewustwording en veranderingen.
• De identificatie van de drager (perceptie van de adverteerder).

118 gezinnen werden geïnterviewd van maart tot mei 2004, volgens een plan dat ze in 4 categorieën opsplitst: zij die de brochure ontvangen hebben en die geïnterviewd werden vooraf en achteraf (1) of enkel achteraf (2); zij die de brochure niet ontvangen hebben en die tweemaal (3) of eenmaal (4) geïnterviewd werden. De gedetailleerde studie toont de verschillen tussen die diverse groepen, die in de antwoorden op de vragen van de enquêteurs vastgesteld werden.

De opgetekende resultaten zijn positief en veelzeggend, maar vormen een maatregel op korte termijn. Een methodologisch langetermijnprocédé, aangevuld met een benchmarking, zou een efficiëntere evaluatiebarometer voor de preventieacties opleveren.

Synthese van de studie van Ihirrou Zaina en Marc Vandercammen