In het Waals gewest lopen op dit ogenblik besprekingen ter voorbereiding van een decreet over de tarifering van water. In Vlaanderen werd die discussie enkele jaren geleden gevoerd en is deze materie geregeld door het decreet van 20 december 1996 (BS 31.12.1996).

In Vlaanderen: 15 m3 per persoon gratis

Het decreet van 20 december bepaalt onder meer dat elke inwoner 15 m3 water gratis krijgt. Een van de redenen hiervoor was dat de sociale correcties die tot dan werden toegepast op de waterheffing voor grotere en arme gezinnen hun doel grotendeels bleken te missen. Door deze regeling per persoon -en niet per gezin- werd voorkomen dat ze automatisch nadelig zou zijn voor grotere gezinnen. Immers, een groot gezin heeft altijd een hoger waterverbruik dan een kleiner gezin, zelfs wanneer wordt gelet op een zo rationeel mogelijk watergebruik. Wanneer de gezinsgrootte niet in rekening wordt gebracht, neemt het voordeel van een gratis levering verhoudingsgewijs sterk af naarmate het gezin groter wordt. Onder meer de Bond van Grote en van Jonge Gezinnen drong daarom aan op een gratis levering per persoon.

Toen de regeling van kracht werd, reageerden de meeste drinkwatermaatschappijen met een prijsverhoging per m3. Daardoor kon volgens de Bond worden vastgesteld dat de rekening kan dalen voor gezinnen die rationeel met water omgaan, maar zelfs kan stijgen voor gezinnen die al te kwistig met water omgaan. Op die manier zou de Vlaamse regeling toch enigszins model kunnen staan voor een beleid dat tegelijkertijd rekening houdt met de gezinnen en met de ecologische bekommernissen.

Een studie van de Sociaal-Economische Raad voor Vlaanderen toonde nochtans aan dat de prijsdalingen die het gevolg hadden kunnen of moeten zijn van deze nieuwe regeling reeds goeddeels tenietgedaan zouden zijn door de voortdurende prijsverhogingen die door de drinkwatermaatschappijen werden toegepast. Vooral voor minderbegoeden zou de rekening beginnen doorwegen. Toch blijft het een feit dat wie rationeel omgaat met water daar zijn voordeel mee doet.

Wat in Wallonië?

In Wallonië is een decreet in voorbereiding. De minister van Leefmilieu moet een decreet voorstellen over de oprichting van een sociaal fonds en verder de invoering van een progressieve tarifering onderzoeken. Over de oprichting van een sociaal fonds zijn alle betrokkenen het eens. Tot nu bestaat zulk fonds bij 4 intercommunales, maar die bestrijken niet het totale grondgebied van het Waals gewest. Een werkgroep watertarifering buigt zich, in opdracht van de minister van Leefmilieu, over deze materie. Deze werkgroep moet voorstellen formuleren om over te gaan naar een harmonisering van de prijzen voor het hele Waals Gewest, en dit op basis van de werkelijke kostprijs. Er is, in tegenstelling tot wat in sommige persorganen werd aangekondigd, nog geen beslissing genomen over een gratis levering van een minimale hoeveelheid water.

De verbruikers zijn in deze werkgroep vertegenwoordigd door het OIVO, FGTB, Test-Aankoop en de Ligue des Familles. De verbruikersorganisaties verdedigen het principe van een progressieve tarifering, die zowel een basisdienst voor de armste gezinnen wil verzekeren als een rationeel watergebruik wil aanmoedigen (1).

In de praktijk zou dit principe zich moeten vertalen in:

• een zo laag mogelijk abonnementsgeld;
• een gratis of zo goedkoop mogelijke 1ste schijf, die bestemd is voor de levensnoodzakelijke behoeften en die neerkomt op een minimale service;
• een matig tarief voor de tweede schijf, die de normale behoeften moet dekken, wat zou neerkomen op basisdienst (tot op dit niveau zouden Waalse gezinnen hun waterfactuur door de nieuwe tarifering niet mogen zien oplopen);
• de invoering van een zogenaamde comfort-schijf in de prijzenschalen, of zelfs van een eventuele 4de schijf voor de excessieve consumptie. Voor deze schijven zouden de prijzen hoger moeten zijn om de algemene toepassing van deze tarifering uitvoerbaar te houden.

Deze voorstellen zijn niet altijd enthousiast onthaald door de waterproducenten en -distributeurs, evenmin trouwens als door de gemeenten, die inkomsten uit de bestaande intercommunales putten.

Vanzelfsprekend gaat iedereen akkoord met een eenvormige tarifering in het Waals Gewest. Over de progressieve tarifering is het laatste woord evenwel nog niet gezegd: de vraag blijft immers of er een aantal m3 moet worden bepaald voor elke schijf, per persoon of per gezin?

Besluit

De verbruikersorganisaties, die unaniem akkoord gaan met de noodzakelijke harmonisering van de tarieven en met het principe van de progressieve prijsschalen, willen betrokken worden bij de enquête van de SPGE. Terwijl er sprake is van de liberalisering van de sector, zullen ze er bovendien aandachtig blijven op toezien dat de Waalse Regering de verbintenissen nakomt die ze aangegaan is in de gewestelijke beleidsverklaring en in het Contract voor de toekomst. Het solidariteitsbeginsel voor de watervoorziening werd erin gewaarborgd door het voorzien van eerlijke tarieven voor een levensnoodzakelijk goed.

(1) Les tarifs de l'eau á Bruxelles, OIVO, 1998, p 19, J.-M. Beguin, Position des organisations de consommateurs sur le 1er projet de décret wallon sur l'eau de distribution, juli 2000, 5p.