Tijdens die wereldconferentie werd de elektronische sigaret onverwachts het middelpunt van de debatten. Het is een onechte sigaret die ontwikkeld werd in China in 2004 en die door haar promotors voorgesteld wordt als het onfeilbare wapen voor wie wil stoppen met roken. Het om een product dat exact de vorm heeft van een gewone sigaret, aangesloten op een spuitbusgenerator die dus de kunstmatige aromatische rook voortbrengt, met of zonder nicotine in de 'patroon', die de filter van de klassieke sigaret vervangt. Het toestelletje bootst dus exact de sensatie van roken na. De bedrijven die dit product in de handel brengen, beweren dat het minder schadelijk is dan de klassieke tabak, dat het niet kankerverwekkend is, dat het in de meeste openbare ruimten gebruikt kan worden, dat het de tanden niet aantast, dat het geen brandgevaar oplevert, enzovoort. Het product slaat aan: zijn succes gaat in stijgende lijn, onder andere vanwege de toepassing van wetten die roken op openbare plaatsen en in drankgelegenheden verbieden.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de verenigingen die strijden tegen de tabaksconsumptie delen dat enthousiasme uiteraard niet…!
'De elektronische sigaret voorstellen als een oplossing voor wie wil stoppen met roken, saboteert de strategieën die de WHO in de strijd tegen tabak inzet', zo luidde hun reactie op de conferentie in Uruguay. Deze organismen betwisten dat het hier om een middel gaat dat de consumenten helpt om te stoppen met roken. 'Tot op heden is er geen wetenschappelijk bewijs dat deze bewering ondersteunt', zegt Eduardo Bianco, regionaal directeur van de Alliantie voor de Kaderovereenkomst van de Wereldgezondheidsorganisatie voor de strijd tegen tabak.
Eduardo Bianco benadrukt verder de schadelijkheid van bepaalde elementen van de elektrische sigaretten. 'Wat ze gebruiken om de nicotine te vervoeren, is glycolpropyleen, een stof die giftig is voor mensen.' De WHO maakt zich vooral zorgen over de aantrekking die dit gadget op de jongeren zal uitoefenen.
Bij ons waarschuwt het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) ook voor het potentiële gevaar van de toestelletjes. In tegenstelling tot de tabakvervangende middelen die nicotine bevatten en in de apotheek verkocht worden (zoals de pleisters, de kauwgom, de inhalator) omdat het geneesmiddelen zijn, worden ze gefabriceerd door niet-farmaceutische bedrijven en moeten ze dus niet voldoen aan de gebruikelijke kwaliteits- en veiligheidsnormen. Maar als de patroon van de elektronische sigaret nicotine bevat, is de dosis soms heel groot: meer dan 20g. En als we weten dat een oraal ingenomen dosis nicotine van 10 mg bij het kind en van 30-50 mg bij de volwassene dodelijk kan zijn, is er reden om zich ernstig vragen te stellen over de vrije en ongecontroleerde verkoop van die producten. 'Er is een reëel risico voor een overdosis', bevestigt het FAGG. De FOD Volksgezondheid waarschuwt de consumenten evengoed. 'Deze elektronische toestellen worden op de markt gebracht zonder toezicht of controles door de overheid. Ze worden gefabriceerd door niet-farmaceutische ondernemingen en moeten niet voldoen aan de kwaliteits-, veiligheids- en werkingsnormen van de farmaceutische sector.' En daar voegen ze nog aan toe: 'De variante van deze toestelletjes met nicotine kan gevaarlijk zijn.' En al helemaal als de consument tegelijk met de elektronische sigaret ook vervangingsproducten (zoals pleisters) gebruikt die nicotine bevatten...!
Kortom, het staat in dit stadium volgens alle gezondheidsinstanties niet vast dat deze apparaten minder schadelijk zijn dan de gewone sigaret. De FOD Volksgezondheid benadrukt dat daar nog bij komt dat deze producten, als ze tabaksextracten of nicotine bevatten, overeenkomen met de wettelijke definitie van 'tabaksproduct' of 'product op basis van tabak' en dat er dus dezelfde beperkingen voor gelden als voor de klassieke sigaret: reclameverbod, verboden consumptie in gesloten openbare ruimten, verplichting om gezondheidswaarschuwingen aan te brengen op de verpakkingen en verplichting om deze producten aan te geven bij de FOD Volksgezondheid... Er werd tot op heden echter nog geen aanvraag tot registratie als geneesmiddel of tabaksproduct ingediend bij de FAGG noch bij de FOD Volksgezondheid. Wettelijk is het dus op dit moment verboden om deze geneesmiddelen of tabaksproducten te verkopen in België. Sinds 2009 heeft het FAGG in dat verband, na onderschepping door de Douane, navuloplossingen voor de elektronische sigaret in beslag genomen: het ging voor het grootste deel om navulbare flacons met ongeveer 50 ml vloeistof, d.i. meer dan 1 g nicotine. De flacons worden op de markt gebracht met verschillende smaken, waaronder aardbei en koffie, en zonder enige waarschuwing op de verpakkingen. Daardoor is er een reëel gevaar dat deze producten zonder enig besef van het risico ingenomen worden, in het bijzonder door kinderen. De dodelijke dosis voor een kind bedraagt 10 mg, wat betekent dat een halve milliliter al fataal kan zijn!
Als een overdosis van het product ingenomen wordt, moet er volgens de adviezen van de FOD Volksgezondheid dringend contact opgenomen worden met het Antigifcentrum (070/245.245), met de duidelijke vermelding dat het om een nicotinevergiftiging kan gaan.
