Context
Ze kunnen gebruikt worden voor de betaling van meer dan 1.000 goederen en diensten die de duurzame ontwikkeling respecteren. We denken onder andere aan gecertifieerde papierwaren, harde vloerbekledingen, onderhouds- en schoonmaakproducten, textielproducten, televisietoestellen, verf en vernis, keukenrol, smeermiddelen, hydraulische vloeistoffen, detergenten voor vaatwas met de hand, schoenen, toeristisch logies, lampen, substraten en groeiproducten voor teelten, zeep en shampoo, detergenten, campingmateriaal, energiebesparing, water, mobiliteit met duurzame, natuurvriendelijke of afvalbeperkende middelen.
Wat later stelde de NAR (Nationale Arbeidsraad) een tweede lijst van producten voor (CAO 98 bis – van toepassing per 1 januari 2011) die met ecocheques kunnen betaald worden. Het OIVO heeft een evaluatie gemaakt van de mogelijkheden die de markt van de ecocheques biedt.(1)
De resultaten
Meerdere resultaten(2) zijn ramingen:
- Het potentieel volume van de aankopen die betaald mogen worden met ecocheques, t.t.z. het bedrag van de aankopen die met ecocheques betaald mogen worden binnen het jaarbudget van een gezin.
- Het gewicht van de aankopen die betaald mogen worden met ecocheques, t.t.z. het marktaandeel van de aankopen die met ecocheques betaald mogen worden binnen het jaarbudget van de gezinnen.
- Het dekkingspercentage per werknemer, t.t.z. het jaarlijks volume aankopen dat mogelijk is met het maximumbedrag dat per werknemer ontvangen kan worden.
CAO 98
| |
Globale uitgaven |
Belegginsuitgaven(3) |
Courante uitgaven(4) |
| CAO nr. 98(5) |
- Potentieel volume: €2.967
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 9%
- Dekkingspercentage: 11,9
|
- Potentieel volume: €2.280
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 7%
- Dekkingspercentage: 9,1
|
- Potentieel volume: €687
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 2%
- Dekkingspercentage: 2,7
|
Het globaal potentieel volume loopt op tot €2.967, d.i. 9% van het globaal budget van de gezinnen, spaargelden niet meegerekend. Het dekkingspercentage overschrijdt ruimschoots – met een factor 11 – het bedrag dat een werknemer ontvangt. Met andere woorden: het bedrag dat per werknemer toegekend wordt, kan nog vele malen (tot 11 maal) vergroot worden zonder dat het potentieel volume van de aankopen met ecocheques uitgeput zal raken. De lijst daarvan werd opgemaakt bij de uitwerking van de CAO 98.
Die eerste lijst die aanvankelijk gebruikt werd voor het betalen per ecocheque, werd vaak als beperkt gezien door de consument. De moeilijkheid om de distributiekanalen en de betrokken goederen en diensten te identificeren, hebben de opstart van het systeem bemoeilijkt. Daar komt nog bij dat die goederen en diensten betrekking hadden op maar weinig aankopen die met dagelijkse behoeften verband houden, waardoor er verwarring ontstond en twijfel rees over het nut van het systeem.
CAO 98 BIS
| |
Globale uitgaven |
Belegginsuitgaven(6) |
Courante uitgaven(7) |
| CAO nr. 98bis(8) |
- Potentieel volume: €6.976
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 22%
- Dekkingspercentage: 27,9
|
- Potentieel volume: €2.631
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 8%
- Dekkingspercentage: 10,5
|
- Potentieel volume: €4.345
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 14%
- Dekkingspercentage: 17,4
|
Het globaal potentieel volume loopt op tot 6.976€, d.i. 22% van het globaal budget van de gezinnen, spaargelden niet meegerekend. Het dekkingspercentage overschrijdt ruimschoots – met een factor 28 – het bedrag dat een werknemer ontvangt. Als gevolg van de uitbreiding van de betrokken producten bij de uitwerking van de CAO 98 bis, is het potentieel volume van de aankopen meer dan verdubbeld, terwijl het gemiddelde toegekende bedrag op €250 gebleven is. Het gevolg is dat een consument vandaag de dag 28 maal de waarde van zijn ecocheques kan uitgeven voor aankopen.
Deze tweede lijst wordt gekenmerkt door een groter gewicht dat besteed wordt aan courante aankopen die met ecocheques betaald mogen worden. Vandaag beschikt een consument die voor €250 aan ecocheques krijgt over een potentieel aankoopvolume van €4.345 in courante aankopen en van €2.631 in investeringsaankopen. De aanpassingen van de lijst door de Nationale Arbeidsraad (NAR) verbeteren de gebruiksmogelijkheden van het betaalmiddel en hebben zonder twijfel het gebruik ervan doen toenemen.
Aanvullend potentieel
| |
Globale uitgaven |
Belegginsuitgaven(9) |
Courante uitgaven(10) |
| Aanvullend potentieel(11) |
- Potentieel volume: €11.642
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 37%
- Dekkingspercentage: 46,6
|
- Potentieel volume: €5.203
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 17%
- Dekkingspercentage: 20,5
|
- Potentieel volume: €6.439
- Gewicht van de betaalbare aankopen: 21%
- Dekkingspercentage: 28,8
|
Het globaal potentieel volume loopt op tot €11.642, d.i. 37% van het globaal budget van de gezinnen, spaargelden niet meegerekend. Het dekkingspercentage overschrijdt ruimschoots – met een factor 47 – het bedrag dat een werknemer ontvangt. Een consument kan momenteel 47 maal het bedrag dat hij of zij aan ecocheques ontvangt, uitgeven voor aankopen.
Dat resultaat toont afdoende aan dat er nog een aanvullend potentieel bestaat, bijvoorbeeld door het uitbreiden van het aanbod van producten met een label (hout, bio, ecologie) of die minder energie verslinden, of door in het systeem de mogelijkheid op te nemen om prestaties op het vlak van de "biologische" restauratie te kopen met ecocheques.
Conclusies
De uitgevoerde studie toont niet alleen aan dat de ecocheques vandaag de dag een zinvol betaalmiddel zijn in het kader van de duurzame ontwikkeling en dat het voor een consument mogelijk is om zonder grote problemen zijn ecocheques aan te wenden voor dagdagelijkse aankopen, maar ook dat er nog een aanvullend potentieel bestaat en dat dit uitgebreid zou kunnen worden door nieuwe goederen en diensten in het systeem op te nemen.
Volledige studie: Studie Ecocheques
(1) De ramingen werden gemaakt op basis van verschillende bronnen, waaronder de gezinskorf die geraamd wordt door het OIVO [gegevens berekend op 1 augustus 2011], de enquête Gezinsbudget van de ADSEI van de FOD Economie [Verdeling van de gezinsuitgaven – basis: 2008], de collectieve overeenkomsten 98 en 98 bis, verschillende officiële of para-overheidsbronnen met betrekking tot energiebesparing, afvalstoffenbeheer, autoconceptie, producten met ecolabel, informatie op de labels en promotie van acties voor de natuur.
(2) De berekeningen zijn gemaakt op basis van de uitgaven van de consumenten gebaseerd op de beschikbare gegevens en hun opdeling per budgetpost (jaarlijkse uitgaven). De uitgaven die jaarlijks tot de ecocheque-uitgaven gerekend worden, zijn geraamd op basis van enerzijds het naar een jaar omgerekend maandbudget dat de gezinnen aan hun uitgaven besteden (gezinskorf) en anderzijds de uitgaven per budgetpost waar goederen en diensten voor betaling met ecocheques in aanmerking komen.
(3) Producten die verband houden met een investering in de ogen van een gezin.
(4) Goederen en diensten die geregeld door de gezinnen geconsumeerd worden.
(5) Goederen en diensten beschreven door de CAO 98.
(6) Producten die verband houden met een investering in de ogen van een gezin.
(7) Goederen en diensten die geregeld door de gezinnen geconsumeerd worden.
(8) Goederen en diensten beschreven door de CAO 98 bis.
(9) Producten die verband houden met een investering in de ogen van een gezin.
(10) Goederen en diensten die geregeld door de gezinnen geconsumeerd worden.
(11) Goederen en diensten beschreven door de CAO 98 bis + uitbreiding naar andere producten die in de kolommen opgesomd worden.
