De Dag Zonder Krediet, die op 26 november plaatsvond, heeft aangetoond dat de toepassing van de nieuwe wet op het consumentenkrediet schromelijk te wensen overlaat, onder andere op het gebied van de toekenning van kredietopeningen in de sector van de grootdistributie. De kredietverstrekkers respecteren maar zelden hun informatie- en adviesplicht, en nog minder de verplichting om de solvabiliteit van de kandidaat-kredietnemers ernstig te controleren.

Het Dag Zonder Krediet-platform, dat samengesteld is uit 21 verenigingen die rond consumentenbescherming, preventie van de schuldoverlast en armoedebestrijding actief zijn, is blij dat zijn boodschap door de regeringsonderhandelaars gehoord werd. Die hebben immers een uitbreiding van de consumentenbescherming, van het toezicht op de kredietpraktijken en van de agressieve reclames, in het bijzonder voor de kredietopeningen, voorzien.

Daarenboven heeft het platform voorstellen voor de regeringsonderhandelaars geformuleerd, zoals de verplichte vorming voor kredietbemiddelaars, de verbetering van de procedure voor het controleren van de solvabiliteit van de kredietnemer of nog het verbod op de leurhandel met kredieten in de straat, die toch de ultieme vorm van kredietbanalisering is.

Het platform vraagt aan de regeringsonderhandelaars om  in andere sectoren voldoende aandacht te besteden aan de kwetsbare positie van de consumenten, onder meer door het aanrekenen van interesten en schadevergoedingen te plafonneren.  De regeringsonderhandelaars moeten zich er ook toe engageren om de afbouw van onze consumentenbescherming door de Europese beslissingsorganen actief tegen te gaan.

Het platform heeft ook aan de alarmbel getrokken met betrekking tot de merkbare toename van de schuldenoverlast. Ze juicht het voornemen van de regering toe om de procedure voor collectieve schuldvereffening (CSV) te vermenselijken, onder andere door te zorgen voor een betere relatie tussen de bemiddelaar en de persoon met schuldoverlast en door laatstgenoemde een inkomen te garanderen dat verenigbaar is met de menselijke waardigheid, rekening houdend met specifieke gezinssituaties. Het platform heeft trouwens in september laatstleden tal van voorstellen in die zin gedaan tijdens een debat in de Kamer over diverse wetsvoorstellen die tot doel hadden de wet op de CSV te verbeteren. In het kader van de preventie van schuldenoverlast wees het platform er bijvoorbeeld op dat betalingen door consumenten in de eerste plaats op de hoofdsom toegerekend moeten worden en pas nadien op de interesten. Zo kan vermeden worden dat het louter afbetalen van interesten een schuldenspiraal doet ontstaan.

Het platform verheugt zich ook over het feit dat in de procedure voor minnelijke schuldinning het werkkader van de deurwaarders, advocaten en inningsmaatschappijen verduidelijkt wordt. Tegelijkertijd vraagt het platform dat er stappen gezet worden ter modernisering van het beslagrecht. Er moet o.a. meer transparantie komen in de tarieven van gerechtsdeurwaarders, te dure en nutteloze beslagleggingen moeten ontmoedigd worden en de lijst van niet-beslagbare goederen moet geactualiseerd worden.

Op dit punt betreurt OIVO het regeringsakkoord, omdat het notarissen en gerechtsdeurwaarders  een bijkomende belasting over de toegevoegde waarde van 21% oplegt. België was het enige land in Europa waar deze BTW nog niet bestond. De Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders  heeft de berekening nog niet gemaakt, maar een tussenkomst van een gerechtsdeurwaarder kost veel geld. Een eenvoudige vaststelling kost bijvoorbeeld reeds 250 EURO, indien daar nog eens 21% BTW bijkomt, zal de klant meer dan 300 EURO moeten betalen. De prijs van een gerechtelijke procedure zal eveneens stijgen, aangezien de deurwaarder ook tussenkomt bij de verschijning van de verschillende partijen op het gerecht en bij de uitvoering van het vonnis door de rechter.

Verder had het platform in 2009 de opschorting verkregen van de wijziging van de wet op de "procedure van gerechtelijke verplichting tot betalen" (die de schuldeiser in staat stelt om niet betaalde facturen door een eenzijdige en snelle procedure voor de rechtbank te recupereren van een consument). De procedure in kwestie zal niet uitgebreid worden tot meer dan wat de Europese eisen ter zake inhouden. Die voorzien immers wel degelijk de gerechtelijke verplichting tot betalen voor de inning van "niet betwiste schulden", maar enkel voor grensoverschrijdende transacties tussen handelaars.
De regering vindt terecht dat er rekening gehouden moet worden met het feit dat de particulieren met ongelijke wapens strijden ten overstaan van bedrijven die meer middelen hebben om zich te verdedigen.

Het platform Dag Zonder Krediet wil ook nog eens herhalen wat als een vanzelfsprekendheid kan klinken: om de schuldenoverlast te bestrijden moet ook de armoede bestreden worden. De cijfers van het Observatorium van het Krediet en de Schuldenlast tonen duidelijk aan dat het stereotype beeld van de schuldenaar die zijn budget slecht beheert en misbruik maakt van de vele kredietaanbiedingen, verre van correct is. De schuldbemiddelaars worden almaar meer geconfronteerd met gezinnen die het moeten stellen  met ontoereikende inkomens waarmee ze zelfs hun basisuitgaven niet kunnen dekken. En voor die mensen betekent de toevlucht tot krediet (voor het betalen van courante verbruiksgoederen zoals voedsel of voor het terugbetalen van andere schulden) alleen maar een verergering van de spiraal van de schuldenoverlast.

Het platform vraagt dat er maatregelen getroffen worden om de leeflonen te verhogen en om de vervangingsinkomens vast te leggen op een peil dat boven de Europese armoedegrens ligt. Het wil ook dat de toegang tot de levensnoodzakelijke behoeften, zoals energie en gezondheidszorgen, verzekerd wordt en dat alle specifieke rechten en sociale premies die bedoeld zijn om de kwetsbare sociale groepen te beschermen, automatisch toegekend worden.

Alle verdere informatie over de actie en de aanbevelingen van de DZK vindt u op www.dagzonderkrediet.be of www.journéesanscrédit.be.