De schadelijke stoffen

Zware metalen, pesticiden, PCB's, asbest enz. zijn allemaal milieuschadelijke stoffen die alom in de lucht aanwezig zijn en helaas ook in onze woningen binnenkomen. In hoge concentraties zijn ze bijzonder schadelijk voor heel jonge kinderen. Hoe kunnen ze opgespoord en vermeden worden?

Eerste tip: zorg vooral voor een goede verluchting, minstens tweemaal per dag gedurende 15 minuten, maar vermijd daarbij dat er lucht van de straatkant binnenkomt. Er bestaan ook mechanische ventilatiesystemen, apparaten die permanent de kamerlucht recycleren. Jammer genoeg is dat systeem, dat doorgaans op zolder geïnstalleerd wordt, zeer duur. De lucht die we in onze huizen inademen, verschilt niet zoveel van de buitenlucht, met zijn vervuiling door uitlaatgassen en vluchtige organische stoffen (VOS).

De lijst van producten en materialen die VOS kunnen uitstoten, is ellenlang. De grootste vervuilers zijn:

• Onderhouds- en schoonmaakproducten, cosmetica, doe-het-zelf- en tuinproducten.
• Bouwmaterialen, glas- en rotswol, isoleerschuim.
• Tapijten en kamerbreed tapijt vanwege hun synthetische onderlaag, maar ook de behandeling tegen schimmel, brand of mijten.
• Behangpapier, wasbaar vinyl.
• Verven, zowel op olie- als op waterbasis.
• Tabaksrook;
• Stof en in het bijzonder het stof van matrassen, de grootste ongedierte-reservoirs.
• Huisdieren, die ons blootstellen aan de allergene stoffen.
• Schimmels.
• De pollen, die talrijk aanwezig zijn buiten, kunnen ook in de woning komen via bloemen of kamerplanten zoals de papyrus, spatyfilium of bruidssluier.
• Lood: vooral in oude woningen is er een groot risico voor hoge loodconcentratie. Tot in de jaren 1950 werd immers lood gebruikt voor de waterbuizen. In vooroorlogse huizen kan het risico ook voortkomen van loodhoudende verf. Het gevolg is dat er lood in hoge concentraties aanwezig is in het stof en in de lucht. Er kan ook lood zitten in bepaalde tafeldecoratie (borden, theekopjes, schotels) die ingevoerd zijn uit toeristische landen. Lood, dat een zwaar metaal is, is zeer schadelijk voor de gezondheid. Vooral bij baby's en jonge kinderen ondermijnt een loodvergiftiging de ontwikkeling van het zenuwstelsel en verstoort ze zowel de verstandelijke als de emotionele functies.
• Benzeen: dat komt met name voort uit uitlaatgassen, uitstoot van industrieën, maar ook tabaksrook. Bepaalde producten die we dagelijks gebruiken, bevatten ook benzeen: denk maar lijmen, verven, meubelwas en detergenten, alsook brandende wierook en aangestoken geparfumeerde kaarsen! De concentraties blijven doorgaans evenwel onder de refertewaarden, die van de grootteorde van 10 µg/m³ lucht (0,003 ppm) of minder zijn. Maar mensen die in de stad of in (de buurt van) industriezones wonen, worden veelal blootgesteld aan hogere benzeenconcentraties in de lucht.
• Asbest: dat is één van de gevaarlijkste bronnen van vervuiling. Asbest werd in het verleden vaak gebruikt in de bouw. Asbestvezels die vrijkomen, kunnen bij inademing tot zeer diep in de longen doordringen en daar long- of borstvlieskanker doen ontstaan.

Verven en luchtverfrissers

Wie een kamer opfrist, doet dat vaak met een nieuw likje verf. Helaas is verven ook vervuilen. De voorkeur dient uit te gaan naar de verven met water als hoofdoplosmiddel, die de minst schadelijke zijn voor de gezondheid en het milieu. Kijk uit naar de verven die uit plantaardige stoffen samengesteld zijn of die het Europees ecolabel dragen. Om de handen te wassen na het verven, gebruiken we beter geen white spirit, een irriterend product, maar wel een milde zeep speciaal voor doe-het-zelvers of zwarte zeep. Verder moet erop gelet worden dat het water waarmee het verfmateriaal gereinigd werd, niet in de gootsteen, het toilet of het riool gegoten wordt. Verzamel ze in een recipiënt, laat eventueel het water eruit verdampen en geef dat recipiënt vervolgens af als speciaal afval in het containerpark.

De meeste luchtverfrissers en parfums voor binnenshuis zijn vervuilers. Ze verspreiden vluchtige stoffen die gemakkelijk met de lucht meedrijven en de oorzaak kunnen zijn van allergie, irritatie en ademhalingsproblemen. Ze kunnen beter vermeden worden door de kamers te verluchten of door essentiële oliën te gebruiken, waarvan enkele druppels volstaan voor het hele huis. In principe worden de producten die als gevaarlijk beschouwd worden, duidelijk gemarkeerd met specifieke labels (zoals het symbool voor ontvlambaar, gas onder druk enz.) en bewaard op een goed verluchte plaats, gescheiden van de andere gebruiksproducten.

De lucht binnenshuis kan gezuiverd worden met behulp van kamerplanten. De best geschikte planten daarvoor zijn: kamerpalmen, rubberplant, drakenboom, klimop, varen en vaantjesplant (hygrophila difformis). Bepaalde planten, zoals cactussen, chrysanten, klimop en ficus, zijn ware natuurlijke luchtzuiverings-stations tegen de luchtvervuilers die uit huishoudproducten, bouwmaterialen, nieuwe meubelen en verbrandingstoestellen op gas of stookolie vrijkomen.

Verstoorders van het endocrien systeem

De verstoorders van het endocrien systeem (met voorop bifenol A in zuigflessen en flessen, conserven en drankblikjes; parabenen in 80% van de cosmetica; ftalaten of plastificerende stoffen; perfluorverbindingen die vaak gebruikt worden als antiaanbaklaag of vlekverwijderaar...) zijn in de meeste courante verbruiksgoederen aanwezig, zowel in drankblikjes als in wasmiddelen en cosmetica. Veel verpakkingen bevatten ook stoffen die gevaarlijk zijn voor de gezondheid. En de schade die de verstoorders van het endocrien systeem precies veroorzaken, is nog niet gekend, maar experten erkennen dat ze aan de basis liggen van hormonale stoornissen doordat ze het hormonaal en seksueel systeem ontregelen.

Uit voorzorg kan de blootstelling aan die synthetische of natuurlijke scheikundige stoffen beter vermeden worden: kies voor glas in plaats van blikjes en conserven, vermijd pannen met antiaanbaklaag (Teflon, PFOA, PFOS), alsook de additieven E320 en die uit de reeks E214-E219 (parabenen) in de voeding, enz.

Meststoffen

Wie de mogelijkheid heeft om een eigen moestuin aan te leggen, moet natuurlijk niet aarzelen om daar eigen groenten zonder pesticiden te telen! Maar opgelet: ook hier kunnen meststoffen uw productie besmetten... De stikstofhoudende meststoffen die gebruikt worden om een mooi gazon te verkrijgen of om een boost te geven aan de plantengroei in de lente, mogen maar met mondjesmaat ingezet worden. In de juiste dosis hecht de stikstof zich vast aan de aardedeeltjes en kan ze in de grondwaterlagen terechtkomen. De chemische meststoffen, van hun kant, bevatten vaak zware metalen, die ook in gier en slib terug te vinden zijn.

De biociden

Op lange termijn hebben de pesticiden en insectenverdelgers voor huishoudelijk gebruik (biociden) schadelijke effecten voor de mens en het milieu. Gebruik ze voorzichtig en met mondjesmaat!

Vervang chemische pesticiden zoveel mogelijk door ecologische alternatieven en draag aangepaste beschermingsmiddelen (zoals handschoenen) om ze te manipuleren.

Lastige vliegende insecten gaat u beter te lijf met een vliegenmepper in plaats van met een of ander product uit een spuitbus, of u kunt ook een hor in het raam zetten of een muskietennet over het bed hangen, of ook nog essentiële oliën met hun geur een efficiënte barrière laten opwerpen. Om mieren af te leiden volstaat het doorgaans hun wandelroute met zeepsop weg te wassen. Tegen kakkerlakken is boorzuurpoeder (verkrijgbaar in de apotheek) een zeer doeltreffend middel.

Brochure: Veilig thuis!.