Welkom in België...
De hoofdtrend in Wallonië (en in mindere mate in Brussel) is gratis toegang op de eerste zondag van de maand: ondertussen passen al een vijftigtal instellingen dat principe toe en kan voorspeld worden dat er nog een honderdtal zullen bijkomen tegen 2015.
In Brussel: voor zo weinig mogelijk bezoekers
In Brussel (en Tervuren) zitten tal van federale instellingen die geopteerd hebben voor de "eerste woensdag van de maand": Museum voor Antieke Kunst, Museum van de Natuurwetenschappen, Muziekinstrumentenmuseum, het "Jubelpark", het Koninklijk Museum voor Centraal Afrika (dat binnenkort sluit met het oog op grote verbouwingen), Hallepoortmuseum, enz.
Niet erg handig tijdstip voor de werkende mens of voor de studenten, maar evenmin voor de allerkleinsten, aangezien de gratis toegang in de meeste gevallen maar begint vanaf 13u, wat betekent dat schoolgroepen er geen gebruik van kunnen maken. Wie zijn dan wel de gelukkigen? De grootouders (die toch al recht hebben op prijsverminderingen), de kinderen die geen school hebben op woensdagnamiddag (maar voor wie de gratis toegang elke dag geldt), en veel toeristen.
Er is één uitzondering: in tegenstelling tot de meeste van die musea die om 17u de deuren sluiten, houdt het Magrittemuseum elke woensdag een nocturne (gratis elke eerste woensdag van 13u tot 20u). Dat staat wel nog altijd niet vermeld op zijn folders, enkel op de website.
In totaal zijn er een vijftiental musea (waarvan een minderheid in Wallonië) die deze gratis toegang op de eerste woensdag toepassen.
In Vlaanderen: enkel voor de Vlamingen
In Vlaanderen, ten slotte, is de "algemene gratis toegang" zeer ongelijk verdeeld en meestal ook voorbehouden voor de inwoners van de stad (in tegenstelling tot Brussel en Wallonië).
Een concreet voorbeeld: het Design Museum in Gent bood alle bezoekers tot 1 april 2008 gratis toegang op zondag tussen 10u en 13u, waarbij een geleid bezoek mogelijk was (in het Nederlands en in het Frans). Na die datum werd diezelfde aanbieding behouden, maar enkel voor de Gentenaars. Voor de andere bezoekers kost de inkom nu 3,75 € en het geleid bezoek 60 € (voor maximum 20 bezoekers).
Antwerpen, een geval apart
Antwerpen is een geval apart: acht musea zijn er gratis, niet op de eerste, maar op de laatste woensdag van de maand, van 10u tot 17u.
Nog een verschil, dat vanuit toeristisch oogpunt mogelijk contraproductief is, met name naar de inwoners van Noord-Frankrijk toe, is het betreurenswaardige feit dat nogal wat websites van die acht Antwerpse musea (met het MAS als uitzondering op de regel) enkel teksten in het Nederlands, Engels en Duits publiceren. Franstaligen, neem dus jullie woordenboek, want hier zijn de namen van die acht musea en de link naar hun websites:
- Letterenhuis
- Rubenshuis
- MAS (met zijn prachtig stadsvergezicht)
- Middelheim: "Beeldenmuseum" in openlucht in het Middelheimpark (doorlopend gratis te bezoeken)
- Mayer Van den Bergmuseum
- Plantin-Moretusmuseum
- Rochoxhuis
- Vleeshuis
Cultuur, maar niet voor iedereen?
Qua cultureel democratiseringsbeleid valt te vrezen dat deze gratis toegang nauwelijks efficiënt is, en niet gericht is op het aantrekken van een nieuw publiek. Als men wil dat zulke gratis toegang efficiënt werkt, moeten ze natuurlijk elke dag, en niet enkel de dag van de gratis toegang zelf gepromoot worden. Anders blijft dit gewoonweg een cadeau voor een publiek dat toch gekomen zou zijn en dat bereid was om te betalen.
Musea zoals het MAS hangen de gratis toegang enkel de laatste woensdag uit, en de stadsdienst maakt er geen specifieke melding van in geen enkele folder, terwijl er nochtans veel energie gestoken wordt in het maken en verspreiden van aantrekkelijke toeristische publicaties om de culturele troeven van de stad aan te prijzen.
Woensdag 25 juli: gratis op ontdekking
Op woensdag 25 juli 2012 biedt Consoloisirs u een (volledig gratis) rondgang naar de vier gratis musea in Antwerpen aan. Deze formule was al een succes dankzij de aankondiging op de sociale netwerken. Afspraak om 10u15 stipt, voor de ingang van de Zoo, naast het station van Antwerpen. Stevige stapschoenen zijn een aanrader, want het wordt een lange wandeling!
Tot 17u: stadswandeling met haltes aan het Rubenshuis (rond 10u45), het Plantin-Moretusmuseum (rond 11u45), het nieuwe en symbolische MAS met zijn stadspanorama (rond 15u10) en het Rochoxhuis (rond 16u20).
Onderweg: ontdekking van diverse leuke verrassingen, zoals een kort bezoek aan de Sint-Pauluskerk, waar drie doeken van P.P. Rubens hangen en een verrassende tuin u zal doen rillen van angst...
Bij zulke uitstappen zijn soms nog mooie verrassingen te beleven. Zo heeft René Legrand zich als bezoeker ingeschreven. Hij is medebezieler van de activiteiten van de vrienden van Emile Verhaeren in Roisin (Henegouwen). Als grote fan van deze bekende schrijver weet hij dat er in het Plantin-Moretusmuseum een Salon Verhaeren ondergebracht is. Dankzij zijn tussenkomst aanvaardde het museum om dat salon uitzonderlijk voor het publiek open te stellen en onze belezen bezoeker zal er de toelichtingen geven.
Voor meer informatie en verplichte reservatie: bernard.hennebert@consoloisirs.
Auteur: Bernard Hennebert
* Een volledige verdieping van het MAS in Antwerpen is voorbehouden voor de voorstelling van een schitterende verzameling Precolumbiaanse Kunst, de beroemde schenking van Paul en Dora Janssen-Arts.
