Ook de verbruikersorganisaties (VO) wensen deel te nemen aan het protest tegen de dienstenrichtlijn van Eurocommissaris Frits Bolkestein, die een doorgedreven liberalisering van de dienstensector in Europa beoogt. Vooral op het vlak van de gezondheidszorg maken de VO zich grote zorgen, omdat het opblazen van het Belgische model kan leiden tot de uitsluiting van de zwakkere consumenten.

Bolkestein introduceerde begin dit jaar een voorstel tot richtlijn dat de grensoverschrijdende dienstverlening in de Europese Unie gemakkelijker moet maken. Het is de bedoeling om de concurrentie tussen dienstverleners aan te wakkeren, vestigingscriteria tot een absoluut minimum te herleiden en de wetgeving van het land van oorsprong te laten gelden in plaats van de wetgeving van het land waar de dienst verleend wordt.

Het voorstel betreft ongeveer de helft van de economische activiteiten in de EU. Enkele uitzonderingen buiten beschouwing gelaten, spreken we over alle diensten, waaronder bijvoorbeeld ook de diensten op het vlak van arbeidsbemiddeling en gezondheidszorg. De vier uitzonderingen zijn: de financiële diensten, telecommunicatie, vervoer van meer dan 3,5 ton (dat valt onder een andere regelgeving) en de kosteloze openbare diensten.

Harmonisatie betekent verandering

De (betaalde) openbare diensten vormen het grootste probleem. In de gezondheidszorg wordt een andere logica gehanteerd in pakweg Engeland dan in België. Harmonisatie betekent verandering. En dus wordt de kwaliteit van onze gezondheidszorg bedreigd.

Voor de andere diensten zal de consument minder bescherming genieten wanneer hij voor een aangeboden dienst niet weet aan welke voorwaarden deze moet voldoen. Het invoeren van het oorsprongland-beginsel baart de VO dan ook grote zorgen. Belgische consumenten kennen de buitenlandse wetgevingen niet en de richtlijn schiet tekort door de zwakke verplichting tot informatie (artikels 26-32).

De introductie van het oorsprongland-beginsel brengt nog een ander probleem met zich mee: waar kan men terecht in het geval van een probleem? Zelfs als er een verzekering voorzien is, zullen geschillen niet eenvoudig op te lossen zijn. En bovendien staat dit beginsel haaks op de principes van het internationale privaatrecht, zoals bijvoorbeeld het verdrag van Rome.

Kloof tussen arm en rijk

De toepassing van de richtlijn Bolkestein zal ook leiden tot een dualiteit van de prijzen: aan de ene kant zal de kostprijs van producten en diensten dalen, ten nadele vaak van de veiligheid of de kwaliteit. Aan de andere kant zullen consumenten die een kwaliteitsgarantie wensen er de prijs voor moeten betalen. De kloof zal zich ook manifesteren tussen de diensten die toegankelijk zijn voor iedereen, maar die met de nodige problemen kampen, en de diensten die garanties bieden, maar enkel toegankelijk zijn voor de meest gegoede consumenten.

Eén Europa, verschillende systemen

Het Europa zoals we het nu kennen, heeft verschillende systemen van consumentenbescherming. Sommige landen staan nu eenmaal verder dan andere. De VO vrezen dat de consument zal geconfronteerd worden met verschillende soorten wetgeving en dat een doorgedreven liberalisering het consumentenvertrouwen naar beneden zal halen. Het belang is er voor iedereen: als het systeem niet transparant is en als de consument geen vertrouwen heeft, zal er bijgevolg ook geen markt zijn.

De VO zijn voorstander van een harmonisatie van de wetgevingen "naar boven toe", wat een betere bescherming van de consumenten kan garanderen. Het is een noodzakelijke voorwaarde voor de ontwikkeling van een eengemaakte Europese markt.

Op zaterdag 5 juni was er een betoging van vakbonden, ziekenfondsen, ngo's en politieke partijen tegen het model zoals het door Bolkestein wordt naar voor geschoven. Ongeveer 5.000 mensen wensten hun ongenoegen te uiten. Ook op politiek vlak heerst er de nodige scepsis: de ministers Frank Vandenbroucke (werk) en Rudy Demotte (gezondheid en sociale zaken) hebben de voorbije weken op Europees vlak initiatieven gelanceerd om de sociale diensten uit de richtlijn te halen. Zelfs het VBO benadert het onderwerp met de nodige reserve. Evenals de meeste andere lidstaten, tenminste wat de gezondheidszorg betreft.

In september moeten de lidstaten en het Europees parlement zich uitspreken over de richtlijn. De VO vrezen dat de kwaliteit van diensten in België in het algemeen zal dalen als de richtlijn zoals ze nu op tafel ligt, wordt ingevoerd. Zij vragen dat de impact van een dergelijke richtlijn grondig geanalyseerd wordt vooraleer ze in voege treedt. De VO steunen het huidige protest, maar hopen dat het lang genoeg aanhoudt om de beslissingen in het najaar te beïnvloeden.

Op dinsdag 15 juni organiseert het Sociaal Forum van België een eerste voorbereidingsvergadering voor een grote studiedag over het liberale Europa / Bolkestein die in september of oktober zal plaatsvinden. Afspraak om 18.00u. bij 11.11.11, zaal 4E, Vlasfabriekstraat 11, 1060 Brussel (in de buurt van de Hallepoort).

Voor meer informatie: http://www.wsf.be.