Verbruikersorganisaties kennen een lange geschiedenis in België. Ontstaan uit de vakbonden, coöperatieven, gezins-, vrouwen- of mannenorganisaties, hebben ze elk hun eigen aanpak en accenten inzake consumentenbeleid. Deze reeks is de neerslag van een bezoek aan de consumentenorganisaties die lid zijn van het OIVO (Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruikersorganisaties). 'Verbruikersateljee' bijt de spits af.

Ik heb een afspraak met Magda De Meyer en Gert Mampaey in de Kamer voor Volksvertegenwoordigers. Naast voorzitter van Verbruikersateljee is mevrouw De Meyer tevens kamerlid voor sp.a-spirit. Gert Mampaey is jurist en begint met een kleine schets van de geschiedenis van de organisatie.

"Verbruikersateljee vindt zijn oorsprong in de coöperatieve beweging. In het zog van coöperatieve bedrijven ontstonden vroeger vrouwenbewegingen. Gaandeweg is men zich meer gaan profileren als een verbruikersorganisatie. In 2000 hebben we ons losgerukt van de coöperatieve beweging en is de naam 'Verbruikersateljee' ontstaan. Er werd geopteerd om de deuren open te zetten voor individuele gebruikers en voor samenwerking met andere organisaties. Er werd resoluut gekozen voor een zuiloverschrijdende werking."

"De coöperatieve zuil was eigenlijk een verbond van kleine consumenten die zich kritisch opstelden ten opzichte van het verbruik in België," voegt Magda De Meyer toe. "Vanuit heel die historiek zijn we nog altijd de beweging van de kleine consument. Er is tegenwoordig heel wat aandacht voor consumententhema's, maar de mensen die het het meeste nodig hebben, vallen toch vaak uit de boot. Voor die mensen willen wij iets doen."

Als verdediger van de kleine consument werkt Verbruikersateljee rond een aantal grote thema's: schuldoverlast, huisvesting, universele dienstverlening en gezondheidskosten. "Het zijn precies die problemen die onze mensen op het terrein waarnemen", zegt Gert Mampaey. Dat terrein is voor de organisatie uiterst belangrijk. Ze werkt met een netwerk van vrijwilligers in verschillende steden en gemeentes, ondersteund door het secretariaat in Brussel.

"In elke regio werken wij met contactpersonen die redelijk autonoom en op vrijwillige basis mensen kunnen helpen", legt Magda De Meyer uit. "Vaak hebben zij een eigen manier van werken, een eigen netwerk van contacten ook. Met dien verstande dat wij ervoor zorgen dat er volgens een aantal principes wordt gewerkt en dat er ook ondersteuning en vorming gegeven wordt."

Om een beroep te doen op de diensten van Verbruikersateljee hoef je geen lidmaatschap betalen. En dat is ook een bewuste keuze. De organisatie draagt de laagdrempeligheid immers hoog in het vaandel. "Daarin zijn we zeer consequent", aldus Magda De Meyer. "De acties die we doen, staan heel dicht bij de mensen, op 'grassroot level', zoals dat heet. Onze vrijwilligers werken vaak samen met gedupeerden, met OCMW's en centra voor algemeen welzijnswerk, met armoedeorganisaties."

"We proberen deze informatie dan collectief te bekijken en gaan individuele zaken ombuigen naar collectieven eisen voor het beleid. Rond schuldoverlast hebben we bijvoorbeeld een eisenpakket uitgewerkt waarvan een heleboel zaken gerealiseerd zijn op beleidsniveau. In de problematiek rond collectieve schuldenregelingen, incassoburea's en deurwaarders durf ik in alle eerlijkheid zeggen dat we sterk hebben gewogen op het beleid."

De rol die Verbruikersateljee zich aanmeet is duidelijk: fungeren als een vinger aan de pols van de gemeenschap, sterk gericht op het lokale en in die hoedanigheid proberen te wegen op het algemene beleid. Het voornaamste actiegebied is Vlaanderen. Is de organisatie ook een voorstander van een doorgedreven regionalisatie van de gezondheidszorg of het gezinsbeleid?

"Dat is een politieke vraag", lacht Magda De Meyer. "Wat voor mij belangrijk is, is dat het systeem eenvoudig, transparant én betaalbaar is voor de mensen. Op welk niveau dat dan het beste geregeld wordt, zullen we met zijn allen moeten uitmaken. Ik ben niet iemand die a priori meent dat de gezondheidszorg naar Vlaanderen overhevelen alles beter zal maken."

Eén zaak die dit jaar transparanter geworden is, is de ziekenhuisfactuur. Het verplichte opnameformulier komt tegemoet aan een eis die ook bij de verbruikersorganisaties weerklank vond. Nu heeft een patiënt voor hij opgenomen wordt, een overzicht van alle mogelijke kosten. Verbruikersateljee vindt het op zich een goede zaak, maar heeft er toch een paar bedenkingen bij.

"Een opnameformulier verandert op zich niets aan de complexe structuur van de factuur. Wij vinden dat het nog eenvoudiger kan. Bovendien mag transparante informatie geen doel op zich zijn. Wanneer je in het ene ziekenhuis drie keer meer betaalt voor een blindedarmoperatie of voor een televisie dan in het andere ziekenhuis, spreek ik van structurele problemen die structurele oplossingen vragen."

Over de liberalisering van de energiemarkt is Magda De Meyer formeel: "Tot op heden is dat een absolute ramp. Als ik zie welke klachten er bij ons binnenkomen over energiefacturen! De mensen kunnen er totaal niet meer aan uit. Dingen worden aangerekend die niet controleerbaar zijn. Ze kunnen niet terecht bij de algemene klachtenlijn van de leverancier. Een ombudsdienst ontbreekt ook nog altijd. Tot op heden vind ik niet dat de consument er beter van geworden is."

De strijd tegen sociale uitsluiting vormt de belangrijkste drijfveer voor Verbruikersateljee. Die uitsluiting is vaak een aaneenschakeling van gebeurtenissen. Wie te kampen heeft met schuldoverlast, zal vaak problemen ondervinden om een degelijke betaalbare woning te vinden. "Huisvesting wordt dit jaar een specifiek aandachtspunt", besluit Gert Mampaey. "Mensen betalen vaak veel te veel voor een woning in erbarmelijke staat. We merken ook dat oplossingen de meest kwetsbare groepen niet bereiken. Voor die mensen moeten we iets doen."

Meer informatie:
Verbruikersateljee vzw
Grasmarkt 105/B51
1000 Brussel
tel. 02/552.02.48
fax 02/552.02.55
e-mail: verbruikersateljee@skynet.be
website: http://www.verbruikersateljee.be.