Binnenkort schoolmateriaal aankopen? Vandaag de dag vind je in de verschillende winkels een grote variëteit aan artikelen: van de goedkoopste tot de duurste, van huis- tot merkproducten, kwalitatieve en minder kwalitatieve... en heel soms ook milieuvriendelijke producten. Aangezien het "terug naar school" budget niet oneindig is, valt op dat het zeker en vast mogelijk is de kosten te drukken.

Merken blijven aanwezig, maar het aanbod is gevarieerder

In de afdeling "terug naar school" van de grootwarenhuizen, zijn de grote merken niet langer koning, ook al blijven ze aanwezig. Men vindt tevens schoolartikelen met opschrift van een tv-zender (bijvoorbeeld Ketnet) of van schoenen (bijvoorbeeld Kickers). Opvallend is dat op de duurste producten vaak kledingmerken te vinden zijn, terwijl het Walt Disney-gamma dikwijls voor een voordelige prijs te vinden is. Eastpak blijft een topper.

Wie beslist wat en wanneer?

De studie die het OIVO in 2006 uitvoerde, bevat tevens de resultaten van een onderzoek naar kinderen als voorschrijvers van aankopen. Hun rol is niet te onderschatten: voor lichte maaltijden en en snoep beïnvloedt het kind minimum één aankoop op twee en tot 84% van de aankopen van het gezin. Voor schoolmateriaal hadden de vragen betrekking op viltstiften, mappen en schooltassen (of rugzakken voor adolescenten). Vanaf 9-jarige leeftijd, verklaart 70% van de kinderen te beslissen wat er wordt gekocht (een bewering die door de ouders wordt gestaafd). Vanaf 10 tot 13 jaar neemt meer dan 80% van de ondervraagden beslissingen en bij jongeren ouder dan 14 jaar stijgt dat percentage zelfs tot 90%!

De ouders, die ook over dit onderwerp werden ondervraagd, onderschatten de voorschrijversrol van hun kinderen. Tegelijk stellen ze dat ze niet van plan zijn hun kinderen het materiaal van vorig jaar opnieuw te laten gebruiken... De commerciële druk zorgt ervoor dat elk jaar voor nieuwe artikelen wordt gekozen. En het prijskaartje is niet min. Gemiddeld wordt er per kind zo'n 350 € gespendeerd.

Prijsverschillen

De studie van het OIVO bevat verschillende tabellen met prijsvergelijkingen tussen verschillende jaren en winkels. Bovendien werden de prijzen vergeleken tussen gelijkaardige producten binnen dezelfde winkel. Op basis van een lijst met schoolartikelen kost het minst dure mandje 27,74 € bij Trafic en dat gevuld met de duurste merken 178,25 € bij Club. Op basis van dezelfde lijst met schoolmateriaal, varieert de prijs van het geheel dus van 1 tot 6.

Bij de prijsvergelijking kwamen drie groepen naar voor:

• de goedkoopste winkels: Trafic, Cora en Dreamland
• gemiddelde prijzen: GB, Carrefour, Delhaize en Colruyt
• Club vormt een groep op zich.

Dreamland, Cora en Club hebben de prijzen van hun goedkoopste producten verlaagd, waardoor het prijsverschil tussen de laagste en hoogste prijzen is gestegen. Bij Trafic zijn de prijzen van de goedkoopste producten gestegen, maar over het algemeen is deze winkel nog altijd de goedkoopste, zeker als het om merkproducten gaat.

Het milieu: vergeten?

Bij afwezigheid van gecoördineerde acties door de regionale overheden bevoegd voor milieu, worden grootwarenhuizen de jongste jaren niet meer aangezet milieuvriendelijke artikelen te voorzien. Ze hebben terzake ook zelf de handen niet uit de mouwen gestoken, zodat dergelijke producten quasi onvindbaar zijn in de rekken.

Conclusies

Het huidig aanbod conditioneert jonge consumenten om elk jaar weer nieuwe producten te kopen waardoor ze 'merkdragers' worden. De grootwarenhuizen spelen daar handig op in door hun prijzenaanbod uit te breiden. Dat betekent evenwel ook dat het vandaag de dag mogelijk is de kosten voor schoolaankopen te beperken. Enige voorwaarde: kijk niet enkel op ooghoogte. De minder dure producten worden immers op systematische wijze onderaan het rek geplaatst!

Aanbevelingen

• Voor de ouders: aangezien kinderen meer dan ooit voorschrijvers van aankopen zijn, is de aankoop van schoolmateriaal de ideale gelegenheid om hen verstandig te leren omgaan met consumptie.
• Wat scholen betreft, waarom niet voor een groepsaankoop kiezen waarbij milieuvriendelijk en goedkoper materiaal aan de kinderen wordt gegeven? Op die manier komt er een einde aan het commercieel opbod tussen de kinderen en wordt jong en oud gewezen op de impact van hun aankopen met betrekking tot duurzame consumptie.
• Met het oog op de initiatieven van bepaalde scholen zouden de openbare overheden die bevoegd zijn voor onderwijs koopcentrales kunnen introduceren waar al het materiaal voor democratische prijzen te verkrijgen is.
• Aan de politici bevoegd voor milieu vragen wij de coördinatie van initiatieven ter promotie van de aankoop van milieuvriendelijke schoolartikelen.
• Jaar op jaar plaatsen grootwarenhuizen hun schoolartikelen vroeger in de rekken. Dat beantwoordt evenwel niet aan de noden van de consumenten die in grote getale slechts begin september hun aankopen doen. Wordt het niet silaan tijd dat de winkels hun kalenders bijstellen?

Volledige studie