Meerderheid van de niet-rokers vindt moeilijk een rookvrije plaats in café of restaurant

Passief roken veroorzaakt mogelijk 2.200 doden in België

• Uit een enquête van het OIVO bij 666 niet-rokers in november 2002 1 blijkt dat 59% van de antwoorders moeilijk een rookvrije plaats in café of restaurant vinden, 41% vinden het gemakkelijk om een rookvrije plaats te vinden.
• Bij diegenen die zich uitspreken over de moeilijkheden bij het vinden van een rookvrije plaats, stellen wij zeer grote verschillen vast volgens de provincie: de beste resultaten worden gehaald in Limburg en Henegouwen (46% van de niet-rokers ondervinden moeilijkheden bij het zoeken naar een rookvrije plaats) en de slechtste resultaten in Brussel en Luxemburg (respectievelijk 76% en 80% van de niet-rokers ondervinden moeilijkheden).
• Deze verschillen, vastgesteld in de OIVO-enquête, kunnen wellicht het gevolg zijn van de verschillen in de overheidscontroles per provincie. In Limburg is de controle op de wetgeving strikter dan in de andere provincies, omdat ze bestaat uit een combinatie van een schriftelijke controle en een controle ter plaatse. De schriftelijke controle omvat onder meer een aangifte van de grootte van de verbruikersruimte, de aanwezigheid van een rookafzuiginstallatie en de aanwezigheid van een zone voor niet-rokers.
• Het Koninklijk Besluit van 15 mei 1990 bepaalt dat alle cafés of restaurants uitgerust moeten zijn met een rookafzuiginstallatie of een ventilatiesysteem om de rook te verwijderen en dat de helft van de ruimte in cafés en restaurants die groter zijn dan 50 m², een zone voor niet-rokers moet zijn.
• Deze regeling is nadelig voor de niet-rokers omdat niet-rokers twee derden van de volwassen bevolking uitmaken en slechts over de helft van de beschikbare ruimte in cafés en restaurants kunnen beschikken.
• De regeling, die reeds twaalf jaar in voege is, wordt vaak niet gerespecteerd. Uit 2.036 onderzoeken uitgevoerd door de Eetwareninspectie (door een 60-tal inspecteurs) in 2001 blijkt dat in 32% van de horecazaken groter dan 50 m2 de aanwezigheid van een niet-rokerszone niet conform is met de wetgeving. 24% van de 4.855 onderzochte horecazaken hebben geen rookafzuigsysteem. Bovendien werd meerdere malen vastgesteld dat het afzuigsysteem onvoldoende of niet wordt gereinigd, zodat het apparaat zijn maximale capaciteit verliest. In 2001 werden er 24 processen verbaal opgesteld voor niet-naleving van de wetgeving.
• In 2002 werden er richtlijnen aan de controleurs gegeven om strenger op te treden. Het gevolg was dat er meer inspecties door de Eetwareninspectie en het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) werden uitgevoerd (van 6.891 in 2001 tot 7.636 in 2002), meer verwittigingen werden gegeven (566 in 2001 en 2.801 in 2002) en meer processen verbaal werden uitgeschreven (24 in 2001 en 144 in 2002). De administratieve boetes werden opgetrokken van 250€ naar 750€. In 2002 bleef 40 % van de onderzochte horecazaken niet conform met de wetgeving.
• Een rapport van het Internationaal Agentschap voor Onderzoek over Kanker (IARC), gepubliceerd in 2002, heeft vastgesteld dat passief roken kankerverwekkend is.
• In het rapport van het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) wordt geschat dat passief roken 3.000 doden door longkanker veroorzaakt in de Verenigde Staten.
• Passief roken verhoogt bovendien het risico voor mortaliteit ten gevolge van ziekten van de kransslagaders met ongeveer 25%. Het National Cancer Institute (1999) heeft berekend dat passief roken in de VS leidt tot 62.000 doden ten gevolge van ziekten van de kransslagaders. De gevolgen van passief roken voor bepaalde hartziektes zijn groter dan voor longkanker omdat hartziektes in de rijke landen de voornaamste doodsoorzaak zijn en ook omdat korte maar terugkerende periodes van passief roken, zoals bijvoorbeeld een verblijf van 30 minuten in een berookt lokaal, de kans op een acuut hartinfarct bij ouderen en bij hartlijders sterk verhogen.
• Indien wij de Amerikaanse gegevens (bevolking 290 miljoen) naar België (bevolking 10 miljoen) extrapoleren, dan zou passief roken in België ongeveer 2.200 doden veroorzaken. Dit is een voorzichtige extrapolatie omdat er in de V.S. minder rokers zijn en de bescherming ten aanzien van passief roken veel hoger is.
• Meer controles zijn noodzakelijk, maar ook een informatiecampagne over passief roken lijkt ons een absolute noodzaak om de uitbaters van de horecazaken, rokers en niet-rokers te responsabiliseren over hun rechten en plichten en om het recht op gezondheid van de niet-rokers te vrijwaren.

1.In samenwerking met de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu werd de enquête uitgevoerd door INRA. De foutmarge bij een steekproef van 666 ondervraagde personen bedraagt 3,8%.

Voor meer inlichtingen: contacteer Luk Joossens, tel.: 02/547.06.11